Аўтарызацыя | Рэгістрацыя

Ўспаміны салдатаў афганскай вайны (фота)

15 лютага 2014, Катэгорыя - Навіны свету, Навіны рэгіёну
- Пра Іллю Афанасьевіча многія думаюць, што ён "афганец". Думалі так яшчэ да таго, як мы яго абралі кіраўніком нашай раённай арганізацыі воінаў-інтэрнацыяналістаў... Слухаючы песні Высоцкага, некаторыя таксама лічылі, што ён ваяваў. Таму што душу ў іх укладваў, - разважае Валерый Сакаленка. - Ілля Афанасьевіч таксама да нас прыкіпеў сэрцам і душой. Задоўга да таго, як мы за яго прагаласавалі. З намі - на ўсіх мерапрыемствах. Арганізоўвае, дамагаецца, стукаецца ў кабінеты...

А напярэдадні даты з Валерыем і Сяргеем Каркоцкім прыйшоў у рэдакцыю. Хлопцы - з баявымі ўзнагародамі, нейкія ўсе ўрачыстыя, выкананыя тых пачуццяў, якія час ад часу хаваюцца за фіранкай будняў. І ярка выяўляюць сябе ў такія вось асаблівыя, асвячоныя нарынула памяццю дні.

 

Тады дастаюцца з кніжных паліц старыя фотаальбомы - і ажываюць ўсмешкі на выцвілых ад часу фотаздымках, і туга па сяброўскім поціскам рукі як бы адчуваюць дотык вечнасці. Халоднае, бязлітаснае, як начны афганскі вецер.

Іх супольнасць не фармальна. Яно створана не толькі для таго, каб памятаць. Воіны- інтэрнацыяналісты аб'ядналіся для дапамогі сабе самім. У гадзіны, калі захліствае боль. Бязлітасная ў сваёй няўхільнасці. Боль, пранізвае прытомнасць. Тая, што ў сто разоў мацней фізічнай.

Афганістан, Афганістан -
Крычаць зраненыя душы,
Мы назаўжды засталіся там,
У перадгор'ях жоўтых Гіндукуша.

Гэтыя радкі належаць пяру Рыгора Сакалоўскага, вядомага беларускага паэта, дэсантніка славутай 1030-й Віцебскай паветрана-дэсантнай дывізіі, першай якая ўвайшла ў 1979 годзе ў Кабул. Паэт з трапяткой і рамантычнай душой, дзіўна светлы чалавек, ён рана пайшоў з жыцця, пакінуўшы пасля сябе звонкага, нібы туга нацягнуты нерв, радок.

Арганізацыя воінаў-афганцаў - гэта жывы арганізм, жыццяздольнасць якому ствараюць яны ўсе разам і кожны паасобку.

Райвыканкамам падтрымаў ініцыятыву савета раённай арганізацыі грамадскага аб'яднання "Беларускі саюз ветэранаў вайны ў Афганістане", ветэранаў, інвалідаў і членаў сем'яў ваеннаслужачых, якія загінулі ў лакальных войнах на тэрыторыі іншых краін..., да ўсіх тых, для каго дарагія Памяць, Абавязак і Гонар, прыняць удзел ў зборы сродкаў на будаўніцтва помніка і стварэнне музея воінаў-інтэрнацыяналістаў. Эскіз помніка зроблены архітэктарам Анатолем Капцюгом. На стэле, увянчанай купалам - красамоўная надпіс : "У памяць аб загінуўшых і памерлых. У гонар жывых". Манумент плануецца ўсталяваць у мемарыяльнай зоне гарадскога парку.

Памяць павінна быць стваральнай, так лічаць былыя воіны-афганцы. І таму не стамляюцца праводзіць сустрэчы з моладдзю. Ідуць у школы, працоўныя калектывы. Кажуць аб воiнскiм абавязку, праўдзівым патрыятызме. У школьных кабінетах, летніх лагерах, пад перазвон струн прызнанага барда Уладзіміра Кронды гучыць фальклор афганскай вайны. Немудрагелісты, аголена-адкрыты, як крывавыя калісьці раны на целах юных салдат. Эстафету героіка-патрыятычнай працы воіны-афганцы прымаюць ад ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны. А самаму юнаму сябру арганізацыі - крыху больш за пятнаццаць гадоў. Гэта сын Валерыя Сакаленка. Згодна з статутам, для захавання пераемнасці, маладыя хлопцы і дзяўчаты з чатырнаццаці гадоў могуць уваходзіць у склад грамадскага аб'яднання ветэранаў вайны ў Афганістане. Калі бацькі даюць пісьмовае на тое згоду.

Магістраль Валерыя Сакаленка

На цывільным пінжаку Валерыя - ордэн Чырвонай Зоркі. Узнагарода - асабліва шанаваны яшчэ з часоў Вялікай Айчыннай. Так як ўручаецца яна, згодна з статута, у тым ліку і за асабістую мужнасць і адвагу ў баях, умелае кіраўніцтва баявымі дзеяннямі. Вось толькі наладзіць Валерыя на шчырую размову адразу не атрымліваецца. Не ўпершыню пераконваюся ў залішняй сціпласці былых афганцаў. А можа быць, - гэта жаданне забыцца. Або забыцца.... "Не пытайся, прашу, пра вайну ў Афганістане", - гэта таксама з афганская дзённіка Рыгора Сакалоўскага.

- Наш "бэтээр" - "ведомый" ў калоне. Дарога віхляе паміж цяснін. Інтуітыўна адчуваю: стаім на мінах.

Трэба сказаць, што сваёй інтуіцыі Валерый, які прайшоў падрыхтоўку ў войсках спецыяльнага прызначэння, дзе на салдацкіх пасадах служылі афіцэры, мог беспамылкова давяраць. - Кіроўцу Мішу Свешнікава, які побач са мной, спакойна пра гэта паведамляю. Прашу не нервавацца, а рухацца дакладна і па прамой. Міша гатовы прыслухацца, але не вытрымліваюць нервы ў аднаго з афіцэраў. Вокрык у тоне загаду - кіроўца паварочвае руль і, як варта было чакаць, нарываецца на міну...

Душманы, вядома ж, чакалі выбуху. Салдаты спрацавалі выразна, атаку адбілі. Акрамя Валерыя, цяжкапараненых не было. А ў яго - траўмы пазваночніка, кулявыя раненні, доўгі правал свядомасці.

- Як бачыце, нічога гераічнага ў гэтай сітуацыі не было. - Валерый робіцца сціплым, кажучы аб рызыцы уласным жыццём як аб зусім штодзённай справе. Трэба сказаць, калі б за яго лячэнне ўзяўся радавы хірург і прарабіў з ім усё пакладзеныя ў такіх выпадках маніпуляцыі, інваліднай калыскі афіцэру-афганцу было б не пазбегнуць. Але лячыў яго ў мясцовым шпіталі, у размяшчэнні палка, па сваёй методыцы хірург-татарын. Імам - Валерый на ўсё жыццё запомніў яго імя. Гэта была своеасаблівая комплексная хірургія з прыцягненнем сродкаў народнай медыцыны.

Самае дзіўнае ў гэтым жыццёвым раскладзе Валерыя Сакаленка тое, што ён ні разу не пашкадаваў аб Афгане. Пра тое, што адразу пасля заканчэння Свярдлоўскага вышэйшага ваенна-палітычнага танкавага вучылішча трапіў у гарачую кропку планеты. Прычым, па ўласным жаданні, падаўшы адпаведны рапарт камандаванню. Трапіў у батальён рэзерву афіцэрскага складу асаблівага прызначэння. А праз некаторы час - і на месца баявых дзеянняў. Адаптацыю, кажа, прайшоў лёгка. Ніякіх асаблівых узрушэнняў не адчуваў. Таму літаральна ўжо праз некалькі дзён ўдзельнічаў у аперацыі, якую пасля шматлікія краіны ўключылі ў падручнікі па ваеннай справе. "Магістраль", такое яе кодавае назву, стала унікальнай па распрацоўцы і маштабнасці баявых дзеянняў. Арганізавана яна была з мэтай прарыву шматгадовай ваеннай і эканамічнай блакады акругі Хост. Менавіта тут лідэры афганскіх маджахедаў планавалі стварэнне альтэрнатыўнага ісламскай дзяржавы. Не атрымалася. Планы лідэраў "Альянсу сямі" былі сарваныя, блакада прарвана. А за мужнасць і гераізм шэсць воінаў-інтэрнацыяналістаў, у тым ліку, такія вядомыя ваеначальнікі, як Громаў, Грачоў, Варэньнікаў, ўдастоены звання Героя Савецкага Саюза.

Валерый быў нямала здзіўлены, калі ўжо пасьля некалькіх гадоў адзін з афіцэраў, якія прадстаўляюць войска замежнай дзяржавы, пачуўшы назву гэтай аперацыі, выказаў у дачыненні да яе незвычайную дасведчанасць. А ў дачыненні да Валерыя - шчырую, глыбокую павагу.

Ён памятае, як сыходзілі з Афганістана. Калона пад камандаваннем палкоўніка Валерыя Шчарбакова была адзінай, што абышлася без страт. Умелы тактычны манеўр, які ужыў камандзір, выратаваў чалавечыя жыцці напярэдадні доўгачаканай сустрэчы з Радзімай. Калі вар'яцка, да слёз, хацелася дайсці да памежнага мяжы.

Яго накіравалі ва Ўладзікаўказ, у ваеннае вучылішча. Пасля афганскай вайны служба здавалася грамадзянскай. З Вялейкі прыехала любімая дзяўчына. Згулялі вяселле. Атрымалі жыллё... А потым - панесла-пакацілася. Чачня, Паўднёвая Асеція, Арменія, Прыднястроўе... За сем гадоў - шэсць гарачых кропак. Перакапаная гарбачоўскай перабудовай Расея з крывавай болем расставалася са сваім мінулым. І кожная новая, так званая, камандзіроўка магла апынуцца апошняй для маладога афіцэра. Пра гэта ўпарта не хацелася думаць ні бацькам, ні жонцы. Валерый - на вучэннях,- у сям'і трывала абгрунтавалася версія, з якой, усім здавалася, было лягчэй жыць.
 

Ўспаміны салдатаў афганскай вайны (фота)

 

Ўспаміны салдатаў афганскай вайны (фота)

 

 

 

 

Ўспаміны салдатаў афганскай вайны (фота)

 

 

 

Сніцца другая рота

У гэтыя дні, пазначаныя ў гісторыі, як завяршэнне афганскай аперацыі, Сяргей Каркоцкі зноў перагортвае старонкі сваіх баявых будняў. Якія пачаліся яшчэ дома, у роднай вёсачцы Тураўшчына. З ўсведамлення маючага адбыцца расстання і цяжкіх прадчуванняў. Бо сумныя інфармацыйныя паведамленні з той далёкай вайны ўжо ўспрымаліся як зводкі баявых дзеянняў. Асабліва тымі, хто праводзіў у войска сыноў.

Зборны пункт у Барысаве. Славянскія асобы вярбоўнікаў, абветраныя, пакрытыя нечакана шчыльным загарам. Можна было беспамылкова здагадацца, адкуль прыбылі яны ў Беларусь за новым папаўненнем.

Цягнік "Масква-Ташкент", вучэльня ў Тэрмезе. І перакваліфікацыя. З сельскай механізатара - на механіка-кіроўцы цягача. А потым - намётавы гарадок у двухстах кіламетрах ад Кандагара. Тут і дыслакавалася частка спецыяльнага прызначэння, дзе Сяргей меў пасаду выведніка-гранатамётчыкі. Ён быў паранены праз год пасля прызыву. Красавік, які на радзіме дыхае вільготнай прахалодай растаў снег, там, у Афгане - душны, знясільваючы нязвыклых да мясцовага клімату рабят спякотай і пяшчанымі бурамі. Кожны крок па пясках быццам апускае цябе ў вогненную лаву. А прасякнутая потым гімнасцёрка абручом здушвае стомленае цела.

Аўтамат, гранатамёт, кулямёт - гэта ўзбраенне спецназаўца. Але не бяз зброі былі і душманы. Ўмацаваныя раёны, базы, камандныя цэнтры, раскіданыя па горах - уся гэтая арганізаваная ваенная машына супрацьстаяла выконваючым свой ​​доўг воінам-інтэрнацыяналістам. Мірны дэхканін, які лісліва працягвае салдату днём кружку вады, мог бязлітасна-жорстка адштабнаваць яго ноччу аўтаматнай чаргой. Жахлівая людская крывадушнасць. І гэта пры тым, што мясцовых дзяўчат маджахеды прадавалі ў гарэмы, падлеткаў труцілі наркотыкамі, пазбаўляючы іх свядомага погляду на свет.

Афганскія старонкі - суровая праўда той вайны. Яна была справядлівай для тых дзяцей, якія заставаліся вернымі воінскай клятве, выконваючы сваю міратворчую місію на чужой, пакрытай пякучымі чорнымі пяскамі, зямлі.

Сяргею сніцца другая рота. Яшчэ жывая. Да таго, як душманы ахапілі яе шчыльным колам аўтаматнага агню. 12 забітых, адзін паранены. Па фрагментах давялося збіраць груз для " чорных цюльпанаў".

Больш за ўсё, сцвярджае Сяргей, яны баяліся хадзіць у рукапашны. Таму як немагчыма бачыць вочы чалавека, хай сабе і твайго суперніка, ахопленыя жахам смерці.

Сёння, праз чвэрць стагоддзя, цяжка расстаўляць акцэнты ў той вайне. Пакінем гэты занятак гісторыкам. А вось пра салдацкім мужнасці казаць проста абавязаныя. У імя тых, хто загінуў, і тых, хто выжыў.

 

Ўспаміны салдатаў афганскай вайны (фота)

 

 

 

 

 

Яны - разам

У Іллі Малахава на Курскай дузе ў 42-гім агінуў бацька. І ўсё яго дзяцінства - гэта вайна. Нарадзіўся ён у вёсцы Жукаўка на Растоўшчыне, за паўгода да таго, як мужчыны атрымалі мабілізацыйныя позвы з ваенкамата. Пайшоў на фронт і бацька. Маці распавядала пра апошнюю з ім сустрэчы ў Растове, дзе перафаміроўвалі адыходзячыя часці Чырвонай Арміі. Трымаючы на руках паўгадовага немаўля, жанчына бегла за воінскім эшалонам, імкнучыся падоўжыць кароткае, амаль імгненнае, спатканне. Рэха вайны, доўгае, вечнае, да гэтага часу стукае ў яго сэрца, таму як шануе Ілля Афанасьевіч памяцць гэтых некалі зусім маладых, але рана пасівелых мужчын. Таму так натуральна успрыняў сваё абранне старшынёй савета раённай арганізацыі, якая аб'ядноўвае воінаў-інтэрнацыяналістаў.

У войску ён служыў звыштэрмінова. У складзе абмежаванага кантынгенту савецкіх войскаў у Германіі. Займаўся вольнай барацьбой. Трэніраваў салдат. Пасля дэмабілізацыі ў Маладзечне узначальваў ДТСААФ, арганізацыю, якая ў якасці сваёй асноўнай задачы ставіць ваенна-патрыятычнае выхаванне моладзі. Самае цікавае, што ў яго бытнасць Маладзечанскае ДТСААФ мела грамадскую лабараторыю касмічнай тэхнікі. Выраблены ёю блок аматарскай сувязі атрымаў сярэбраны медаль ВДНГ. Калектыўная радыёстанцыя была ўсталяваная на спадарожніку " Радыё М- 1" і выведзена на арбіту. Маладзечанскія спартсмены-радысты атрымлівалі віншаванні ад калег з усяго свету.

Але адну падзею ў сваім жыцці Ілля Афанасьевіч лічыць выключна важнай. Не без гонару ўзгадвае, як медаль "За працоўныя заслугі" яму ўручаў сам Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка.

Валерый Сакаленка, Сяргей Краўчонак, Сяргей Паўловіч, Іван Касач, Віктар Баравой, Віктар Сярко, Павел Балаш, Уладзімір Кронда, Сяргей Каркоцкі... - 96 удзельнікаў баявога афганскага братэрства налічвае раённая арганізацыя, якая абрала сваім кіраўніком Іллю Малахава. Чалавека, блізкага ім па перакананнях і па духу. Яны - разам. Таму і б'ецца ў сэрцах людзей жывы пульс памяці. І выхоўваюцца патрыёты, гатовыя безаглядна абараняць сваю зямлю, верныя прысязе і воінскаму абавязку.

Марыя Кузаўкіна
Фота з архіву В. Сакаленка і С. Каркоцкага
"Шлх перамогі"

Падобныя навіны:

Каментары










Імя:*
E-Mail:
Паўтлусты Нахільны тэкст Падкрэслены тэкст Закрэслены тэкст | Выраўноўванне па левым краі Па центры Выраўноўванне па правым краі | Устаўка ўсмешак Выбар колеру | Схаваны тэкст Устаўка цытаты Пераўтварыць абраны тэкст з трансліта ў кірыліцу Устаўка спойлера
Пытанне:
Назавіце прозвішча пісьменніка, што жыў і памёр у выгнанні, напісаў "Доўгая дарога дадому", "Знак бяды" і інш.
Адказ:*

СТУЖКА НАВІНАЎ

АПОШНІЯ КАМЕНТАРЫ

ГАЛЕРЭЯ


Фільм 'Вялейскія запаветы'